Thứ 3, 29/09/2020 - 03:00
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Báo cáo Thủ tướng về việc hoàn chỉnh dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2010/NĐ-CP

Bộ TN&MT có báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc hoàn chỉnh dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2010/NĐ-CP ngày 21 tháng 6 năm 2010 của Chính phủ về an toàn sinh học đối với sinh vật biến đổi gen, mẫu vật di truyền và sản phẩm của sinh vật biến đổi gen.

Theo Báo cáo, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ hoàn chỉnh dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2010/NĐ-CP ngày 21 tháng 6 năm 2010 của Chính phủ về an toàn sinh học đối với sinh vật biến đổi gen, mẫu vật di truyền và sản phẩm của sinh vật biến đổi gen (sau đây gọi là dự thảo Nghị định) cụ thể như sau:

Về căn cứ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 69/2010/NĐ-CP

Dự thảo Nghị định đề xuất sửa đổi, bổ sung các nội dung về cơ sở khảo nghiệm, khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen, cấp lại Giấy xác nhận sinh vật biến đổi gen đủ điều kiện sử dụng làm thực phẩm, thức ăn chăn nuôi dựa trên các cơ sở pháp lý và thực tiễn. Cụ thể:

Về cơ sở pháp lý: Dự thảo Nghị định quy định về khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen là phù hợp với quy định tại Điều 78 Luật Đa dạng sinh học (Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành các điều, khoản được giao trong Luật; hướng dẫn những nội dung cần thiết khác của Luật này để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước) và khoản 2 Điều 19 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Các nội dung này được quy định tại Nghị định số 69/2010/NĐ-CP và đã được hướng dẫn tại Thông tư của các Bộ. Tuy nhiên, do đây đều là quy định về thủ tục hành chính vì vậy cần được sửa đổi bằng Nghị định của Chính phủ để phù hợp với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Về cơ sở thực tiễn: Sinh vật biến đổi gen vốn tiềm ẩn các nguy cơ, rủi ro đến môi trường và đa dạng sinh học, sức khỏe con người, vật nuôi. Để khẳng định mức độ an toàn của sinh vật biến đổi gen, các quốc gia đều quy định trình tự, thủ tục khảo nghiệm rất chặt chẽ và giao trách nhiệm tổ chức thực hiện việc khảo nghiệm cho các cơ quan nhà nước. Đây cũng là yêu cầu quan trọng của Nghị định thư Cartagena về an toàn sinh học mà Việt Nam là quốc gia thành viên. Việt Nam đã tổ chức thực hiện khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen từ năm 2010 theo Luật Đa dạng sinh học.

Các tổ chức quốc tế có liên quan như Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), Tổ chức lương thực và nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) và nhiều quốc gia trên thế giới đặc biệt quan tâm và quy định chặt chẽ nhằm bảo đảm an toàn khi sử dụng sinh vật biến đổi gen. Luật pháp của nhiều nước như Úc, Hoa Kỳ, các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu cũng có quy định chặt chẽ quy trình khảo nghiệm này.

Việc sửa đổi, bổ sung Nghị định số 69/2010/NĐ-CP nhằm quản lý chặt chẽ hơn việc sử dụng sinh vật biến đổi gen tại Việt Nam. Do đó, các biện pháp quản lý, trách nhiệm các cơ quan, đơn vị liên quan và các thủ tục hành chính được thiết kế chặt chẽ, phù hợp yêu cầu quản lý, thông lệ quốc tế.

Về phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Nghị định

Nghị định số 69/2010/NĐ-CP quy định nhiều vấn đề trong quản lý an toàn sinh học đối với sinh vật biến đổi gen, như: đánh giá rủi ro và quản lý rủi ro sinh vật biến đổi gen; nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ sinh vật biến đổi gen; khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen; Giấy chứng nhận an toàn sinh học; sinh vật biến đổi gen đủ điều kiện sử dụng làm thực phẩm, thức ăn chăn nuôi; sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, xuất khẩu, vận chuyển, lưu giữ sinh vật biến đổi gen; thông tin về sinh vật biến đổi gen.

Tuy nhiên, quy định về khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen được hướng dẫn tại Thông tư của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã bị bãi bỏ do trái với quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật dẫn đến việc khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen không thể triển khai trên thực tiễn. Do đó, dự thảo Nghị định chủ yếu tập trung vào giải quyết tồn tại lớn nhất trong triển khai thực hiện Nghị định số 69/2010NĐ-CP là quy định chi tiết về khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen.

Về thủ tục hành chính tại dự thảo Nghị định

Về nội dung thủ tục hành chính tại dự thảo Nghị định, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã nghiên cứu và tiếp thu đầy đủ ý kiến đóng góp của các Bộ, ngành. Cụ thể: 

Dự thảo giữ nguyên số lượng 03 thủ tục hành chính (công nhận cơ sở khảo nghiệm, cấp giấy phép khảo nghiệm, công nhận kết quả khảo nghiệm) đã được quy định tại Nghị định số 69/2010/NĐ-CP. Nhằm khắc phục bất cập của Nghị định số 69/2010/NĐ-CP, trên cơ sở kiến nghị của các doanh nghiệp, tổ chức có liên quan, dự thảo Nghị định bổ sung 05 thủ tục hành chính mới (cấp lại Quyết định công nhận cơ sở khảo nghiệm, Giấy phép khảo nghiệm, Giấy chứng nhận an toàn sinh học, Giấy xác nhận đủ điều kiện làm thực phẩm và Giấy xác nhận đủ điều kiện làm thức ăn chăn nuôi).

Các thủ tục hành chính tại dự thảo đã được đơn giản hóa so với Nghị định số 69/2010/NĐ-CP. Trong đó, đã quy định rõ thành phần hồ sơ, đơn giản tài liệu trong hồ sơ, rút ngắn thời hạn thực hiện, áp dụng công nghệ thông tin trong giải quyết hồ sơ đăng ký… nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân thực hiện, bảo đảm công khai, minh bạch. Đây là các thủ tục bảo đảm kiểm soát chặt chẽ các rủi ro tiềm ẩn của sinh vật biến đổi gen, phù hợp với kinh nghiệm các nước phát triển và khuyến cáo của các tổ chức phát triển. Các thủ tục hành chính này đã được đánh giá tác động theo quy định (Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có báo cáo đánh giá tác động thủ tục hành chính trong hồ sơ trình Chính phủ về Nghị định). Trên thực tế, các trường hợp thực hiện thủ tục này là không nhiều, trong vòng 10 năm qua, mới có hơn 50 trường hợp thực hiện thủ tục hành chính theo quy định của Nghị định số 69/2010/NĐ-CP và dự kiến trong thời gian tới không phát sinh nhiều các trường hợp thực hiện các thủ tục loại này. Do đó, các thủ tục này tác động không đáng kể đến môi trường đầu tư, kinh doanh và hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân.

Đã nghiên cứu chỉnh sửa một số nội dung cụ thể về thủ tục hành chính gồm: Bãi bỏ khoản 2 Điều 16.; Tại khoản 4 Điều 17 dự thảo Nghị định: bỏ nội dung “Trong thời hạn 45 ngày, kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức Hội đồng khảo nghiệm đánh giá rủi ro sinh vật biến đổi gen theo quy định tại Điều 17b Nghị định này để thẩm định hồ sơ đăng ký công nhận Cơ sở khảo nghiệm đánh giá rủi ro sinh vật biến đổi gen” thay bằng nội dung “Trong thời hạn 45 ngày, kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức thẩm định hồ sơ đăng ký công nhận cơ sở khảo nghiệm đánh giá rủi ro sinh vật biến đổi gen”; Tại khoản 3 Điều 17 dự thảo Nghị định: rút thời gian tiếp nhận và xử lý hồ sơ từ 7 ngày xuống còn 5 ngày; Tại điểm b khoản 1 Điều 18 dự thảo Nghị định: bãi bỏ thành phần hồ sơ “thỏa thuận về việc thực hiện khảo nghiệm đánh giá rủi ro giữa tổ chức đăng ký và cơ sở khảo nghiệm đánh giá rủi ro sinh vật biến đổi gen”; Quy định rõ hoạt động của cơ sở khảo nghiệm không phải là hoạt động kinh doanh có điều kiện theo Luật Đầu tư mà là hoạt động quản lý của nhà nước trước khi ra các quyết định về phóng thích sinh vật biến đổi gen vào môi trường (khoản 2 Điều 17).

Về một số nội dung cụ thể trong thủ tục hành chính

Kế thừa quy định về trách nhiệm của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong quản lý sinh vật biến đổi gen tại Nghị định số 69/2010/NĐ-CP và các văn bản liên quan. 

Về Hội đồng thẩm định: Hội đồng được thành lập để tư vấn cho thủ trưởng cơ quan nhà nước có 4 thẩm quyền quyết định công nhận cơ sở khảo nghiệm, cấp phép khảo nghiệm và công nhận kết quả khảo nghiệm. Việc thành lập Hội đồng không làm phát sinh thêm cơ cấu tổ chức mới và được thành lập theo vụ việc cụ thể, không làm thay chức năng quản lý nhà nước của cơ quan có thẩm quyền đã được quy định cụ thể tại Nghị định 69/2010/NĐ-CP và các văn bản có liên quan. 

Việc đánh giá rủi ro là vấn đề liên quan đến trách nhiệm của các Bộ: Bộ Tài nguyên và Môi trường chịu trách nhiệm về đảm bảo an toàn sinh học đối với đa dạng sinh học; Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chịu trách nhiệm về khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen, cấp giấy xác nhận đủ điều kiện làm thực phẩm, thức ăn chăn nuôi; Bộ Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm về việc nghiên cứu và phát triển công nghệ đối với sinh vật biến đổi gen; Bộ Công Thương, Bộ Y tế chịu trách nhiệm về quản lý rủi ro theo chức năng được giao. Vì vậy, cần có sự tham gia của đại diện các Bộ, ngành khi đánh giá rủi ro đối với sinh vật biến đổi gen. Việc thành lập Hội đồng có đại diện của các Bộ, ngành nhằm đảm bảo việc thực hiện các thủ tục hành chính liên quan được nhanh, gọn thay cho việc gửi xin ý kiến các Bộ, ngành bằng văn bản. Đồng thời, gắn trách nhiệm của các cơ quan quản lý có cá nhân tham gia Hội đồng, nâng cao trách nhiệm của các cá nhân tham gia Hội đồng. Cơ chế hoạt động của Hội đồng cho phép cơ quan quản lý nhà nước ngoài việc sử dụng đại diện các Bộ còn huy động sự tham gia của các chuyên gia có chuyên môn sâu về các lĩnh vực liên quan đảm bảo tính khách quan, khoa học của Hội đồng. 

Thực tiễn tại Nghị định số 59/2017/NĐ-CP ngày 12/5/2017 của Chính phủ về quản lý tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích từ việc sử dụng nguồn gen, cũng quy định Hội đồng với thành phần gồm đại diện của các Bộ, ngành liên quan để thẩm định, đánh giá hồ sơ đăng ký cấp Giấy phép tiếp cận nguồn gen. 

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy khi thẩm định cấp phép liên quan đến sinh vật biến đổi gen đều thành lập Hội đồng xem xét hồ sơ đăng ký cấp phép và có sự tham gia của các Bộ, ngành có liên quan. 

Về cơ sở khảo nghiệm: việc khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen là hoạt động thực nghiệm chuyên môn trên thực tế, đòi hỏi chuyên môn sâu và có các yêu cầu đặc thù đối với từng loại sinh vật biến đổi gen. Tùy từng loại cần khảo nghiệm mà đòi hỏi loại cơ sở khảo nghiệm phù hợp. Việc đánh giá an toàn của một sinh vật biến đổi gen, sản phẩm của sinh vật biến đổi gen đòi hòi phải qua khảo nghiệm rất chặt chẽ. Đây cũng là biện pháp kỹ thuật, bảo đảm căn cứ khoa học, thực tiễn để cơ quan quản lý nhà nước ra các quyết định phù hợp nên cần có sự thừa nhận (công nhận) của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đối với cơ sở (hiện chỉ là các đơn vị sự nghiệp công) có đủ các điều kiện cần thiết (về cơ sở vật chất, nhân lực chuyên môn) thực hiện việc khảo nghiệm. Việc công nhận và công bố công khai các cơ sở khảo nghiệm nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức cá nhân có nhu cầu khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen nhanh chóng tìm được cơ sở phù hợp để thực hiện hoạt động khảo nghiệm. Hơn nữa, hoạt động khảo nghiệm đòi hỏi chi phí lớn, thời gian thực hiện dài (ít nhất cũng phải 1 vòng đời sinh vật biến đổi gen, có trường hợp kéo dài đến 5-10 năm), phải do các bên liên quan (cơ sở khảo nghiệm và người có nhu cầu khảo nghiệm) thỏa thuận, Nhà nước chỉ phê duyệt việc khảo nghiệm nhằm đảm bảo an toàn sinh học và công nhận kết quả khảo nghiệm. 

Việc sử dụng sinh vật biến đổi gen, sản phẩm của sinh vật biến đổi gen có nguy cơ tiềm ẩn rủi ro đến môi trường và đa dạng sinh học, sức khỏe con người. Do vậy, cần được quản lý nghiêm ngặt, các thủ tục như dự thảo Nghị định nhằm bảo đảm đánh giá đầy đủ, toàn diện các nguy cơ có thể xảy ra trong cả quá trình từ khi khảo nghiệm, đánh giá rủi ro, phóng thích vào môi trường, chế biến tạo ra các sản phẩm thực phẩm hoặc thức ăn chăn nuôi, phù hợp với thông lệ quốc tế. Trên thực tế, nhiều quốc gia trên thế giới đã giao hoạt động khảo nghiệm, đánh giá an toàn đối với sinh vật biến đổi gen cho nhiều cơ quan khác nhau và không liên thông nhằm đảm bảo sự độc lập và khách quan trong quá trình đánh giá. Do đó, dự thảo Nghị định tiếp tục quy định việc đánh giá an toàn sinh học đối với sinh vật biến đổi gen cho Bộ Tài nguyên và Môi trường và việc khảo nghiệm sinh vật biến đổi gen cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Trên đây là giải trình, tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 69/2010/NĐ-CP, Bộ Tài nguyên và Môi trường kính trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định./.


Tổng số điểm của bài viết là: 1 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Lượt bình luận

Trường đánh đấu (*) là bắt buộc.

Tin liên quan